Teknik Resim Perspektif Çizim

0
2536

PERSPEKTİF RESİMİN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ

Görünüşleri  çizilmiş   parçalar ancak teknik resim konusunda eğitim görmüş teknik elemanlar  tarafından anlaşılabilir.  Bu konuda eğitim görmeyen kimselere bir parçanın dış kısmını anlatmak için çizilen resimlere perspektif resimler denir. Perspektif resim, cismin üç yüzünü  gösteren  tek  görünüşlü  resimlerdir.  Ancak  resimlerin  sadece  dış    görünüşleri hakkında bilgi verir. Perspektif resimler parçanın, zihinde daha kolay canlandırılması için ve ayrıca ürün tanıtımı için kataloglarda sıkça kullanılır. Perspektif resimler  yapım resmi olarak kullanılmaz.

Işınların  iz düşüm  düzlemine  geliş  durumuna  göre  perspektif  resimler  üç  değişik yönteme göre çizilirler. Bunlar :

– Dik iz düşüm yöntemi

– Eğik iz düşüm yöntemi

– Merkezî (konik) iz düşüm yöntemidir.

Dik iz düşüm yönteminde ışınlar iz düşüm düzlemine dikey olarak, eğik iz düşüm yönteminde ise ışınlar iz düşüm düzlemine eğik olarak gelirler. Dik ve eğik iz düşüm yönteminde ışınlar birbirine paraleledir. Dolayısıyla bu yöntemle elde edilen perspektif resimlerde  geriye doğru uzanan kenarlar  birbirine paraleldir.  Merkezî  ( Konik ) iz düşüm yönteminde ise bir noktadan çıkan ışınlar bu noktadan uzaklaştıkça açılırlar. Bu yöntemle elde edilen perspektif resimlerde geriye doğru uzanan kenarlar gittikçe birbirine yaklaşır. Bu yöntemlerle elde edilen perspektifler sırasıyla işlenecektir.

DİK İZDÜŞÜM YÖNTEMİYLE ELDE EDİLEN PERSPEKTİFLER

Cismin üç yüzünü görebilmek için cisim iz düşüm düzlemlerine belirli açılar yapacak şekilde tutularak görünüşü  elde  edilmektedir.  Bu  şekilde  elde  edilen  iz düşüm,  aksonometrik  iz düşümdür.  Aksonometrik iz  düşüm  esaslarına  göre  çizilen  perspektiflere  de  “Dik  aksonometrik perspektif” denir (Şekil 12.1). Aynı şekilde cisim düzleme eğik tutulduğunda ışınlar paralel fakat eğik olarak geliyorsa elde edilen perspektif eğik aksononometrik perspektifdir. Dik aksonometrik perspektif üç çeşittir.

1) İzometrik perspektif

2) Dimetrik perspektif

3) Trimetrik perspektif

Bu perspektif çeşitleri sırasıyla incelenecektir.

Aksonometrik perspektifin incelenmesinde cisim olarak küp alınmıştır. Küpün, izdüşüm düzlemine  göre  dönme  miktarlarına  bağlı  olarak,  kenar  uzunluklarında kısalmalar  ve perspektif eksenlerinde farklı açılar ortaya çıkar (Şekil 12.2).

Aksonometrik perspektif çeşitleri incelenirken; küpün ana boyutlarını veren kenarları perspektif eksenleri kabul edilir. Küp, izdüşüm düzlemi üzerinde döndürüldükten sonra elde edilen izdüşümde, perspektif ekseninin açıları birbirine eşit ise, kenar uzunlukları da eşit olur. Bu izdüşüme, “İzometrik perspektif” denir (Şekil 12.2). Küpün aksonometrik izdüşümünde eksen açılarından ikisi farklı kenar uzunluklarından biri 1:1 diğeri 1:2 ise bu izdüşüme “Dimetrik perspektif” denir (Şekil 12.2). Aksonometrik izdüşümünde eksen açıları yanında kenar uzunlukları da birbirine eşit değilse, çizilen bu perspektife “Trimetrik perspektifdenir (Şekil 12.2).

Adsız1

Şekil 12.2. Perspektif

1) İzometrik perspektif: İzometrik perspektif, bütün kenarlardaki kısalma oranlarının ve perspektif ekseni açılarının eşit olduğu bir aksonometrik izdüşümdür. Bu tür perspektifi elde etmek için küp yüzeyleri izdüşüm düzlemlerine paralel olacak şekilde yerleştirilir. ve izdüşümleri çizilir (Şekil 12.3 a).

Küpün üst görünüşü yatay izdüşüm düzlemi üzerinde Y merkezi eksen olmak üzere sağa 45o döndürülür (Şekil 12.3 b). Döndürülen küpün elde edilen profil izdüşümünde, Z noktası merkez olmak üzere tabanı 35° 16′ yukarıya kaldırılır (Şekil 12.3 c). Bu duruma gelen küpün çizilen düşey izdüşümü, izometrik perspektiftir. Çizilen düşey izdüşümün taban kenarları yatayla 30°’ lik açı yapar ve bu kenarlar eşit ölçüde kısalmış olarak görünür. Ancak çizimde kolaylık sağlamak açısından kenarlar hiç kısalmamış gibi tam boylarında 1:1 oranında çizilir (Şekil 12.3 d).

Eğer açıklayıcı özellikleri yoksa görünmez çizgiler silinir. Bir köşe noktasında birleşen a, b, c kenarlarına izometrik eksenler denir. İzometrik perspektif resimler bu eksene göre çizilir. Teknik resimde en çok kullanılan perspektif türlerindendir.

Adsız1 Adsız2

Şekil 12.4 a’ da verilen dikdörtgenler  prizmasının üç görünüşünden  hareket ederek izometrik perspektifini  çizelim. Şekil 12.4 b’ de gösterildiği gibi önce izometrik eksenler birbiri  ile  60°,  yatayla  30°  açı  yapacak  şekilde  çizilir.  Prizma  A  köşesi  üzerinde döndürüldüğü  dikkate  alınarak  izometrik  eksenler  üzerinde  ilgili kenarlar  işaretlenir.  Bu işlem  sonucu  bulunan  B,  D,  E noktalarından  eksenlere  paraleller  çizilerek  dikdörtgen prizmanın perspektifi meydana getirilir. Prizmanın üst tarafında bulunan kanalın ölçüleri işaretlenerek perspektif tamamlanır (Şekil 12.4 c).

Adsız1

İzometrik çizim özellikleri

a–  İzometrik  konumlar:  Şimdiye  kadar  cisimlerin  üst  tarafı  görünecek  şekilde izometrik  perspektif  resim çizimi yapıldı.  Esasen cisim en iyi ifade edilebilecek  şekilde konumlandırılır. Şekil 12.5′ de bir cismin çeşitli konumlardaki izometrik perspektifleri görülmektedir. Hangi konumda olursa olsun kenarlar arasındaki açılar daima 120°  olmalıdır.

Adsız1

b- İzometrik olmayan kenarların gösterilmesi: İzometrik perspektifşrin kolayca çizilebilmesi için, çizilecek cisim dikdörtgenler prizmasından elde edildiği kabul edilir. Önce dikdörtgenler prizması çizilerek cisim bu prizmanın içine oturtulmalıdır. Cismin şekline bağlı olarak bazı izometrik resimlerde izometrik eksenlere paralel olmayan kenarlar olabilir. Bu kenarlar resimde gerçek boylarından farklı olarak çıkar Şekil 12.6 a’ da iki görünüşü verilen cismin izometrik olmayan kenarlar AB ve CD kenarlarıdır. Şekil 12.6 b’ de görüldüğü gibi cisim dikdörtgenler  prizması şeklinde çizildikten sonra A ve D noktaları kenarlardan 5′ er mm  olarak  işaretlenir.  A  noktası  B  ile,  D  noktası  C  ile  birleştirildiğinde  AB  ve  CD mesafelerinin   gerçek  uzunlukların-   da  olmadığı  görülür.  Birleştirmeler   bittikten  sonra fazlalıklar silindiğinde Şekil 12.6 c’ deki izometrik resim tamamlanmış olur.

Adsız2

c- Yerleştirme  ölçüleri:  Yüzeylerde  bulunan girinti veya çıkıntı gibi elemanların  bir noktasının yerini belirleyen ölçülere yerleştirme ölçüleri denir (Şekil 12.7).

Adsız3

d- Gelişi güzel yüzeylerin izometrik perspektifi: Gelişi güzel yüzeyler, izometrik eksenlere ve yüzeylere eğik konumdadır. İzometrik perspektiflerini çizebilmek için yüzey kenarlarının izometrik kenarları kestiği noktalar bulunur. Şekil 12.8 c’  deki perspektifi çizmek için A ve B noktaları birleştirilip uzatılarak Y noktası işaretlenir. Diğer taraftaki nokta için prizma kenar uzantısının çizilmesiyle X noktası bulunur Şekil 12.8 b prizmanın kenarlarını veya izometrik eksenleri kesen X, Y ve F noktaları birleştirilerek gelişigüzel yüzey çizilir. Perspektiflerde Birbiri- ne bağlı paralel yüzeylere ait kenarlarda paraleldir. A ve D  noktaları işaretlenir. AB kenarına paralel  CE kenarı ve BC’ ye paralel ED kenarı çizilir. Perspektif koyulaştırılarak tamamlanır (Şekil 12.8 c).

Adsız1

e–  Kutu  konstrüksiyonu  metodu:     Kesilip  atılmış  veya  boşaltılarak  meydana getirilmiş cisimlerin bu metotla perspektifleri kolayca çizilebilir. Kutu konstrüksiyonu metodunda, cisim bir dikdörtgen prizmanın içine yerleştirilmiş gibi düşünülür veya cisim, dikdörtgen prizmadan boşaltılıyormuş gibi tasarlanır (Şekil 12.9). Verilen görünüşlerin dış ölçülerine uygun kutunun perspektifi çizilir (Şekil12.9 b). Görünüşlerdeki boşlukların ölçüleri kutu kenarı üzerine taşınır (Şekil 12.9 c). Kutu, görünüşlerdeki elemanların biçimlerini meydana getirecek şekilde boşaltılır. Fazla çizgiler silinip koyulaştırılır (Şekil 12.9 d).

Adsız2

f- İzometrik resimlerde açılar: İzometrik resimlerde açılar gerçek büyüklüklerinde görünmezler. Şekil 12.10′ da 60°’ lik açıların her biri değişik değerler almıştır. Bu sebepten izometrik resimlerde açılar doğrudan doğruya çizilemezler. Açıyı çizebilmek için açıyı meydana getiren köşe noktalarının, ya simetri eksenlerine veya ana kenarlara olan yerleştirme  ölçülerinin  bilinmesi  gerekir.  Şekil  12.10  a’  da  görünüşleri  verilen  cismin izometrik perspektifini çizebilmek için açı köşelerinin kenarlardan olan a, b, c uzaklıkları belirtilir. Şekil 12.10 b’ deki kutu çizilir. Cismin diğer kenarları ve a,b, c uzaklıkları işaretlenir ve açı kenarları tamamlanır. Fazla çizgiler silinip izometrik resim koyulaştırılır (Şekil 12.10 c).

Adsız1

Şekil 12.11′ de görünüşleri verilen üçgen prizmanın AB, AC kenarlarının boyları ile bu kenarların  meydana  getirdiği  açılar  gerçek  büyüklüklerinde  değildir.  Bu  perspektif  de çizilirken yerleştirme ölçüsü olan (a) işaretlenerek perspektif tamamlanır.

Adsız2

g– İzometrik olmayan kenarlardan meydana gelen cisimlerin perspektifi: Şekil 12.12′ de görülen üçgen piramidin yüzeyleri eğik konumdadır. Buna benzer cisimlerin izometrik perspektifleri kutu konstrüksiyonu metoduyla kolayca çizilir. Şekilde görüldüğü gibi  yerleştirme  ölçüleri  işaretlenir  ve  işaretlenen  bu  noktalar  birleştirilerek perspektif tamamlanır (Şekil 12.12 c). Daha sonra pergel AK1 kadar açılır. A ve C noktaları merkez olmak üzere K1  K4  ve K2  ,K3  yayları çizilir. Pergel O1  K1  Kadar açılarak O1, O2  noktaları merkez olmak üzere K1  K2  ve K3  K4  yayları çizilir. Bu yöntem daire ve daire yaylarına ait izometrik perspektif çizimlerinde en çok kullanılan yöntemdir. Ancak elde edilen elips gerçek elipsden çok az farklıdır. Hatasız elips çizimi için taşıma ölçüleri yöntemi uygulanmalıdır.

Adsız1

h– Dairelerin izometrik perspektifi: Dairelerin izometrik perspektifi elips şeklindedir. Bu elipsin çizimi için iki yöntem kullanılır.

I) Dört merkezli elips yöntemi: Şekil 12.13′ de verilen cismin deliğinin dört merkezli elips yöntemi ile izometrik perspektifini çizmek için önce kenarları daireye teğet bir kare çizilir. karenin izometrik perspektifi çizildikten sonra meydana gelen paralel kenarın A ve C noktalarından kenarlara dikmeler inilir. Bu dikmeler aynı zamanda paralel kenarın, kenarlarını ikiye bölerler. Bu dikmelerin kesim noktaları olan O1, O2  noktaları ile A, C noktaları dairenin izometrik resmi olan elipsin çiziminde kullanılan merkezlerdir.

Adsız2

Şekil 12.14 de dairenin izometrik perspektifinin üç düzlemdeki görünüşü verilmiştir.   Daire   perspektiflerinin   hepsi dört merkezli elips yöntemine göre çizilmişlerdir.

Adsız3

II) Taşıma ölçüleri yöntemi: Taşıma ölçüleriyle dairenin izometrik perspektifini çizebilmek için daireyi içine alan bir karenin veya dışında bulunan bir dikdörtgenin çizilmesi gerekir. Şekil 12.15′ de üzerinde silindirik delik bulunan bir prizmanın daire görünüşü üzerinde birkaç nokta alınmıştır. Önden görünüşte daire üzerinde alınan bu noktaların yatay ve profil eksene olan uzaklıkları belirlenir (a,b,c,d,e,f uzaklıkları). Prizmanın izometrik resimi üzerinde deliğin merkezi işaretlenir. Ön görünüşte daire üzerinde belirlenen uzunluklar perspektife taşınır. Bulunan noktalar yay cetveli ile birleştirilerek dairenin izometrik perspektifi tamamlanır.

Adsız1

ı- yayların izometrik perspektifi: Şekil 12.16 da cismin üzerinde bulunan yayların izometrik perspektifinin çizimi görülmektedir. Bu çizimde de taşıma ölçüleri yöntemi uygulanmıştır. Yayların çizimi için cismin ön görünüşünde yaylar üzerinde çeşitli noktalar alınır. Bu noktalar cismin elde edildiği prizma üzerine taşınır. Bütün bu noktalar uygun eğrilerle birleştirilirse yayların izometrik resmi çizilmiş olur.

Adsız1 Adsız2

Şekil   12.17′   de  çeşitli   konumlarda daire yayların izometrik resimlerini çizmek için, yayların yarı çaplarının uzunlukları, cismi  çevreleyen  kutunun  kenarları üzerinde işaretlenir. Bulunan noktalardan kutu kenarlarına dikmeler çizilir. Bu dikmelerin  kesiştiği noktalar yayların elips görünüşlerinin merkezleridir.

Adsız1

Şekil 12.17. Çeşitli konumdaki yayların izometrik perspektifi

i- Kürenin izometrik perspektifi: Kürenin  izometrik  perspektifi  kendi çapından büyük bir dairedir. Perspektifi çizmek  için  kürenin  görünüşü  kare  içine alınır ve karşılıklı köşeleri birleştirilir (Şekil 12.18  a).  Bu  çizgilerin  daire  ile  kesiştiği noktalar  işaretlenir.  Önden  görünüşte küreyi içine alan ABCD düzlemi, üstten görünüşte  kürenin  yatay  ekseni üzerindedir.  Kürenin  çapı  ölçüsündeki küpün izometrik resmi çizildikten sonra, ABCD  karesi  perspektifte  belirtilir  (Şekil 12.18 b). Düzlem üzerindeki karşılıklı köşe- leri birleştiren BD doğrusu çizilir ve önden görünüşteki a ölçüleri bu doğru üzerinde işaretlenir. Bu noktalardan geçen elips kürenin merkezindeki  en büyük çaplı dairenin izometrik perspektifidir. BD’ nin ortası   merkez   olacak   ve  elipse   teğet gelecek  şekilde  R  yarı  çaplı  daire  çizilir (Şekil 12.18 c). Bu daire kürenin izometrik perspektifidir.

Adsız2

j- İzometrik perspektiflerde kesitler: Basit parçaların  izometrik resimlerinde iç kısımları göstermek için kesit çizilebilir. Şekil 12.19′ da tam kesit olarak çizilmiş bir izometrik resim görülmektedir. Böyle bir resim çizilirken önce kesilen yüzün izometrik resmi çizilir. Sonra kesit düzleminin arkasında kalan kısımların resimleri  çizilir. Tam kesit olarak çizilmiş izometrik resimler kullanışlı değildir. Şekil 12.20’de yarım kesit olarak çizilmiş izometrik   resim  görülmektedir.   Burada önce  cismin  sonra  kesilen  kısmın izometrik resmi çizilmelidir. Yarım kesitte cismin dörtte biri atıldığından elde edilen izometrik resim, iç ve dış kısımları tam olarak  belirtir.  Bu  sebeple  yarım  kesit daha  kullanışlıdır.   Perspektif   resimlerin kesit    yüzeylerindeki    tarama    çizgileri, yatayla      60°lik    açı    yapacak    şekilde çizilmelidir.  Tarama  çizgileri  resmin  ana kenarlarına paralel geliyorsa yönleri değiştirilmelidir. İzometrik   resimlerde   en   iyi  sonuç veren kesit kısmi kesittir.

Adsız3

Şekil 12.19. Tam kesit izometrik perspektif

Adsız4

k– İzometrik perspektiflerin ölçülendirilmesi: Eşlenik dik izdüşüm resimlerde olduğu gibidir. Şekil 12.21′ de bir izometrik resmin ölçülendirilmesinde rakamların,ölçü çizgilerinin ve okların konumları görülmek- tedir. Perspektif resimlerde ölçü rakamları ölçü sınır çizgilerinin eğikliğine göre eğik olarak fakat ölçü çizgisine paralel olarak yazılmalıdır. Ölçü çizgisi de ait olduğu kenara paralel olarak çizilmelidir. Bütün ölçüler gerçek boyutu belirten yerlere ve izometrik düzlemler üzerine konulmalıdır (Şekil 12.22).

Adsız5

l– İzometrik perspektif çizim örneği: Şekil 12.23′ de bir cismin izometrik perspektif  çizimi  verilmiştir.  Cisim üzerindeki daireler dört merkezli elips yöntemiyle yapılmıştır.

Adsız6

Adsız7 Adsız8 Adsız9

Henüz Yorum Yok

CEVAPLA