Teknik Resim Ölçülere Eklenecek Harfler ve Semboller

0
1418

1) Çap ölçülendirilmesi: ∅ sembolü, her durumda ölçü rakamının önüne konulmalı (Şekil 13.14 a,b,c,d). Yer darlığında çap ölçüleri şekil elemanlarının dışında gösterilebilir. (Şekil 13.14 c,d).

Adsız1 Adsız2

2) Yarıçap ölçülendirmesi: Yarı çap ölçüsünün önüne her durumda R  harfi konulmalıdır.  Ölçü  çizgileri,  yarıçap  merkez  noktasından  veya  bunun  doğrultusunda çizilmeli ve sadece bir okla yay tarafında içten veya dıştan sınırlandırılmalıdır (Şekil 13.15 a,b,c,d,e,f,g,h,ı,i).

– Eşit büyüklükteki yarı çapların ölçü çizgileri birleştirilebilir (Şekil 13.15 d).

Adsız1

–  Birbiri  ile  paralel  çizgilerle  birleştirilmiş  bir  daire  yarı  çapı,  Şekil  13.15  e’  deki  gibi verilmelidir veya Şekil 13.15 f’ deki gibi yardımcı ölçü olarak verilebilir.

Adsız2

– Bir yarı çapın merkez noktası,  bitişik şekil elemanının  geometrik  ilişkisi ile meydana çıkmadığında, bu ölçülendirilmek mecburiyetindedir (Şekil 13.15 g).

Adsız3

Merkezleri çizim alanının dışında bulunan ve yarı çapın gösterilmesi mecburi olan büyük yarı çapların ölçü çizgileri, bir dik açılı kırık iki paralel doğru parçasıyla çizilmelidir. Ölçü rakamı,  yarıçapın geometrik merkez noktası doğrultusundaki ve yay tarafındaki doğru parçası üzerinde verilmelidir (Şekil 13.15 h,ı).

Teknik resimlerin bilgisayarla çizimlerinde sadece düz ölçü çizgisi (kırık olmayan) kullanılmalıdır.

Adsız1

– Bir müşterek noktası bulunan birden çok yarıçap ölçü çizgileri, küçük bir daire yayında son bulmalı veya koparılmalıdır  (Şekil 13.15 i).

Adsız2

3) Kare kesit ölçülendirilmesi:  Ölçünün kare  kesitli  olduğu açıkça belli değilse Ölçü rakamının  önüne kare sembolü konulmalıdır (Şekil 13.16 a).

Görünüşte açıkça görülen anahtar ağzı (AA) yüzeyleri arası ölçülendirilemediğinde, ölçü   rakamı   önüne   AA büyük   harfleri yazılmalıdır (Şekil 13.16 b).

Adsız1

4) Küre ölçülendirilmesi: Küre şeklinde bir yüzeyin çap veya yarıçap ölçüsü önüne  büyük  S harfi  konulmalıdır    (Şekil 13.17 a,b).

Adsız2

5) Bölüntülerin (Tekrarlanan Şekil elemanları) ölçülendirilmesi: Aynı ölçünün fazla tekrarlanmasını önlemek üzere,  değerleri büyük harflerle  belirtilmelidir. Harflerin anlamları görünüşün yakınında açıklanmalıdır (Şekil 13.18).

Adsız3

Adsız1

Adsız2 Adsız3

-Sadece  bir tanesi gösterilerek  adımları  sayıları  ve aralık ölçülerine  ek olarak, elemanların sayıları da belirtilmelidir (Şekil 13.18 f).

Adsız1

– Adımı bölüntü sayıları ve aralık ölçüleriyle gösterilebilir (Şekil 13.18 g).

Adsız2

– Bir büyük sayıda eşit ve az sayıda farklı şekil elemanlarında,  çoğunluğun  ölçüleri doğrudan verilmeli ve azınlığın ise büyük harflerle belirtilerek anlamı görünüşün yanında açıklanmalıdır (Şekil 13.18 h).

Adsız3

6) Flanş üzerindeki deliklerin ölçülendirme uygulamaları:

Fleaşlar üzerinde bulunan aynı veya ayrı  çaplardaki  delikler; genellikle  flanşın, belli bir dairesi üzerine eşit veya eşit olmayan aralıklarla bulunurlar. Flanş üzerindeki deliklerin ölçülendirilmesi Şekil 13.19 a,b,c’ de verilmiştir.

Adsız4

– Eğer delikler çevrede eşit aralıklı değilse flanşın yan görünüşünün çizilmesi gerekir (Şekil 13.19 c).

Adsız1

7) Yayların ölçülendirilmesi: Ölçülendirilecek yaya ait rakamın önüne  ∩ İşareti konulmalıdır   (Şekil 13.20 a). Teknik resimlerin elle çizilmesinde sembol, ölçü rakamı   üzerinde   değişik  şekilde  olabilir (Şekil 13.20 b).

Adsız1

Yay uzunluklarının ölçülendirilmesi, merkez açının 90°  den büyük veya küçük olmasına göre yapılır. 90°’ ye kadar merkez açılarda ölçü bağlama çizgileri, açı ortayına paralel çizilmelidir. her bir yay ölçüsü, kendi ölçü bağlama çizgileriyle gösterilmelidir. Birbiriyle  kesişen  yayların  ölçüleri  ve birleşen  uzunluk  ve  açıların  yay  ölçüleri aynı ölçü bağlama çizgileriyle gösterilme- melidir  (Şekil 13.20 c).

Adsız2

90°’ nin üzerindeki merkez açılı ölçü bağlama çizgileri, yay merkez noktası doğrultusunda çizilmelidir. İlgi açık olmadığında, yay uzunluğu ile ölçü rakamı arası bir oklu ve noktalı ince çizgiyle birleştirilerek gösterilmelidir (Şekil 13.20 d).

Birbirleriyle   birleşen   yayların   ölçüleri veya birleşen uzunluk ve yay ölçüleri aynı ölçü  bağlama   çizgileriyle   gösterilmelidir (Şekil 13.20 d).

Adsız3

Şekil 13.20. Yayların ölçülendirilmesi

8) Konik ve eğimli yüzeylerin ölçü- lendirilmesi

a– Eğimlerin ölçülendirilmesi: Eğimli yüzeyler ölçülendirilirken daima eğimin ölçü rakamının (oran veya yüzde olarak) önüne yerleştirilmelidir.   Bu   veri,   tercihen   bir kılavuz   çizgisi   üzerinde   gösterilmelidir (Şekil 13.21 a).

Adsız1

– Eğik yüzeyin çizgisi üzerindeki gösteriliş Şekil  13.21 b’ ye ve yatay doğrultudaki gösteriliş Şekil 13.21 c’ ye uygun olmalıdır.

Adsız2

– Grafik sembolü, eğimin konumu yanında parçanın şeklini de sembolize etmelidir (Şekil 13.21 c).

Adsız3

Şekil 13.21. Eğimin ölçülendirilmesi

b– Konikliklerin ölçülendirilmesi ve toleranslandırılması: Referans çizgisi koninin eksen çizgisine paralel çizilmeli ve grafik sembolün yönü koninin yönü ile uyumlu olmalıdır (Şekil 13.22a,b,c,d,e).

Adsız1 Adsız2 Adsız3

Koniklik değerleri TS 1504‘te standartlaştırılmıştır. Tablo 13.1’de standart koniklik değerleri   verilmiştir. Standart   parçaların   yapımını   kolaylaştırmak   amacıyla   bu standarttaki değerlerin kullanılması uygundur.

Tablo 13.1. Standart Koniklik Değerleri

Anma Değerleri

Hesaplanmış Değerler

Seri 1 seri 2 Konik açılar

koniklikleri

Genel uygulamalar için

130°

1 : 0,288675
90°

1 : 0,500000

75° 1 : 0,631613
60°

1 : 0,866025

45°

1 : 1,207107
30° 1 : 1,866025

1:3

18° 5528,7′′ 18,924644°

1:4

14° 150,7′′ 14,250033°
1:5 11° 2516,3′′ 11,421186°

1:6 9° 3138,2′′ 9,527293°

1:7

8° 1016,4′′ 8,171334°
1:8 7° 99,6′′ 7,152669°

1:10 5° 4329,3′′ 5,724810°

1:13 4° 4618,8′′ 4,771888°

1:15

3° 495,9′′ 3,818305°

1:20

2° 5151,1′′ 2,864192°

1:30

1° 5434,9 1,909682°

1:50

1° 845,2 1,145877°

1:100

3422,6′′ 0,572953°

1:200

1711,3′′ 0,286478°

1:300

652,5′′ 0,11459°

Özel uygulamalar için

Takım tezg.fener mile alet bağlan. 18° 3639,4′′ 16,594290°

1 : 3,428571

Mors No 01:19,213

2° 5853,8′′

2,981618°

Mors No 11:20,047

2° 5126,7′′

2,823537°

Mors No 21:20,020

2° 51′  41′′

2,861377°

Mors No 31:19,922

2° 5231,5′′

2,875406°

Mors No 41:19,254

2° 5830,6′′

2,973556°

Mors No 51:19,002

3° 052,4′′

3,014543°

Mors No 61:19,180

2° 5911,7′′

2,986582°

 

 

9) Dikdörtgen görünüşlerin ölçülen- dirilmesi: Bir dikdörtgen görünüşün kenar uzunlukları, kırık bir kılavuz çizgisinin üzerinde verilebilir. Kılavuz çizgisiyle gösterilen kenarın uzunluk ölçüsü birinci sırada bulunmalıdır (Şekil 13.23 a,b).

Adsız1 Adsız2


10
) Tırtılların ölçülendirilmesi: Elle tutulup döndürülen silindirik parçalar üzerindeki girinti ve çıkıntılara tırtıl denilir. Düz (a), çapraz (b), eğik (c) ve baklava (d) şeklindeki tırtılların ölçülendirilmesi Şekil 13.24′ de gösterildiği gibi yapılmalıdır. Tırtıl  şekli  parçanın belirli bir yerinde gösterilir ve yardımcı çizgiyle adımı verilir.

Adsız3

ÖZEL İŞARETLER

1) Sınırlandırılmış alanlar: Özel şartların geçerli olduğu sınırlandırılmış bir alan, kalın noktalı kesik çizgiyle gösterilmelidir (Şekil 13.25 a,b). Açıklık olduğunda silindirik parçaların sadece bir tarafı gösterilmelidir (Şekil 13.25 a). Her iki tarafta gösterilebilir (Şekil 13.26 a,b).

Adsız1 Adsız2

2) Kaplanmış cisimler (kromlanmış, nikelajlanmış): Kaplanmış yüzeyli cisimlerin kaplamadan önceki ve sonraki ölçüleri verilmelidir (Şekil 13.26 a).

Kaplamadan sonraki istenen bir işleme için kaplama ölçüsü ek köşeli parantez içinde verilmelidir (Şekil 13.26 b).

Adsız3

Henüz Yorum Yok

CEVAPLA