Teknik Resim Dişli Çarklar

0
882

TANIMI VE GENEL BİLGİ

Dişli  çarklar,  eksenleri  birbirine  yakın,  birbirini  kesen  veya  birbirine  paralel  miller arasında hareket ve güç ileten, üzerinde eşit aralıklı ve özel profiller bulunan silindirik veya konik yüzeyli elemanlara dişli çark denir.

Dişli çarklar her zaman iki dişli olarak kullanılır ve bunlara dişli çifti adı verilir. Güç ve hareketin verildiği dişliye döndüren diğerine de döndürülen denir (Şekil 5.2).

DİŞLİ ÇARKLARIN SINIFLANDIRILMASI

Dişli çarkların cinsi Millerin konumu Dişli biçimi
I. Düz dişili çarklar Paralel Silindir
II. Helis dişli çarklar Paralel- çapraz Silindir
III. Konik dişli çarklar Birbirini kesen Konik
IV. Sonsuz vida ve karşılık dişlisi Çapraz Silindir

DİŞLİ ÇARK TERİMLERİ

Aşağıda dişli çarklarda kullanılan ortak terimlerin adları ve sembolleri verilmiştir (Şekil 5.1).

Bölüm  (temel)  dairesi  ve  çapı  d=  Dişli  çarkın  yuvarlandığı  dairedir.  Bu  dairenin ölçüsüne de bölüm dairesi çapı denir.

Diş üstü dairesi ve çapı da= Dişlerin üst kısımlarından  geçen dairedir. Bu dairenin ölçüsü de diş üstü çapıdır.

Adsız

Diş dibi dairesi çapı df: Dişlerin dip kısımlarından geçen dairedir. Bu daire ölçüsü diş dibi çapıdır.

Adım p: Bölüm dairesi üzerinde bir diş dolusu bir diş boşluğundan oluşan çevresel uzunluğa adım denir.

Modül m: Bölüm dairesi çapının diş sayısına bölümüyle bulunur. Çapsal adımdır.

Diş sayısı z: Bölüm dairesi üzerindeki dolu kısımdır. Bölüm dairesinin modüle oranıdır.

Diş yüksekliği h: Diş başından diş dibine kadar olan mesafedir.

Diş başı yüksekliği ha: Diş üstü ile bölüm dairesi arasındaki mesafedir.

Diş dibi yüksekliği hf: Diş dibi ile bölüm dairesi arasındaki mesafedir.

Diş genişliği         b: Dişin genişliği

Adsız

DİŞ PROFİLLERİ:

Dişli çark dişlerinin biçimlendirilmesinde Evolvent ve sikloit eğrileri kullanılır. Şekil 5.2’ deki diş profili evolvent eğrisi ile çizilmiştir. Burada kavrama açısı olarak 20°  alınmıştır. (Genellikle 15°- 20° kullanılır)

Dişler düz bir yüzeye açıldığı zaman elde edilen ve çapı sonsuz olan dişliye kramayer dişli denir. Evolvent eğrisi sistemiyle elde   edilen bir kramayer dişlide diş profili düzdür ve trapezin yan açıları kuvvet açısına eşittir. Kramayer dişlilerde diş derinliği ve adım düz dişlilerdekinin aynısıdır. Şekil 5.3’ de kramayer diş profili görülmektedir.

Adsız

DİŞLİ ÇARK GÖVDELERİ

Dişli  çarklar  taşıyacakları  yüke  ve  bölüm  dairesi  çapına  göre,  hafifletilmiş,  delik delinmiş veya kollu olarak yapılırlar. Şekil 5.4’de çeşitli biçimlerdeki dişli çark gövdeleri ölçüleri verilmiştir. Bölüm dairesi çapı 200 mm ve daha büyük olduğu zaman dişli çarklar kollu olarak yapılırlar. 200-600 mm çaplar için 4-5 kol, 1500 mm çapa kadar 6 kol, 2400 mm çapa kadar 8 kol, daha büyük çaplar için 10-12 kollu yapılır.

Adsız Adsız1

DİŞLİ ÇARK İMALÂT  RESİMLERİNİN ÇİZİLMESİ

Dişli çarkların imalât resimleri, gerekli tüm bilgileri kapsayacak şekilde çizilmelidir. Çizilen görünüşlerde dişli çarkı meydana getiren göbek, jant, kol kısımları ve dişlerle ilgili eksiksiz bilgi verilmelidir. Bu nedenle bir dişli çarkın yapımında, tornacı veya modelci için gerekli olan ölçüler görünüşler üzerinde verilmelidir. Dişin açılması için gerekli ölçüler ve açıklamalar bir çizelge halinde resmin yanına yazılmalıdır  (Şekil 5.13).

Dişli çarklar, özel kesici aletlerle standart yapıldıkları için yapım resimlerinde dişler gösterilmez. Diş üstü dairesi sürekli kalın çizgi ile ve bölüm dairesi noktalı kesik çizgi ile gösterilir.  Diş dibi dairesi çizilmez.  Fakat diş dibini göstermek fayda sağlayacaksa bu takdirde sürekli ince çizgi ile çizilir.

Adsız

Şekil 5.6’da dişli çark üzerinde dişli çark elemanlarından,  diş üstü dairesi, diş dibi dairesi ve bölüm dairesi çaplarının durumu görülmektedir.

Şekil 5.7’ de görüldüğü gibi dişli çark kesit olarak çizildiğinde diş dibi çizgisi kalın çizgi ile çizilir. Diş yüksekliği taranmaz. Alın dişlilerin normal ve kesit görünüşlerde gösterilmesi Şekil 5.7’ de gösterildiği gibidir.

Adsız

Adsız

Adsız Adsız1 Adsız2

Henüz Yorum Yok

CEVAPLA